آشنایی با سرطان 2
ویژگی سلولهای سرطانی
شش ویژگی در تمام سلولهای سرطانی مشترک است، و سلولهایی با این ویژگیها قادرند یک تومور سرطانی تشکیل دهند، این شش ویژگی شامل موارد زیر میباشد:
عدم وجود سیگنالهای مناسب طی رشد و تقسیم سلولی
رشد و تقسیم مداوم سلولی حتی درحضور سیگنالهای ممانعت کننده
عدم وجود مرگ برنامه ریزی شده سلولی
تقسیم سلولی به تعداد نامحدود
تشکیل عروق خونی در اطراف تودهی سلولی
حمله به بافت و ایجاد متاستاز
سلولهای عادی طی یک پروسه چندین مرحلهای به سلولهای سرطانی تبدیل میشوند و تودهای را تشکیل میدهند که قابل شناسایی است.
علائم و نشانههای سرطان
سرطان در آغاز، هیچ نشانهای ندارد. علائم و نشانههای آن زمانی ظاهر میشوند که سلولها رشد کرده و ریشه دوانده باشند. نشانههای این بیماری بستگی به نوع و محل آن دارد، بسیاری از این علائم بین تمامی سرطانها مشترک هستند و برخی علائم، اختصاصی میباشند.
علائم موضعی سرطان
علائم موضعی ممکن است به سبب توده توموری یا جراحتی که به علت وجود تومور ایجاد شده است، ظاهر شوند. به عنوان مثال، تودهای که طی سرطان ریه در ریهها ایجاد میشود میتواند منجر به انسداد برونشها شده و به ایجاد سرفه یا ذات الریه منجر شود؛ سرطان مری ممکن است سبب باریک شدن مجرای مری شود که عمل بلع را سخت و دردناک خواهد کرد؛ سرطان کولورکتال سبب میشود مجرای دفع باریک و یا مسدود شود؛ تودههای موجود در سینه یا بیضه میتوانند برآمدگیهای قابل رؤیتی ایجاد کنند؛ زخمهای ایجاد شده میتوانند سبب خونریزی شوند که اگر این خونریزی در ریهها صورت گیرد ممکن است سرفههای خونی به دنبال داشته باشد، اگر در روده ایجاد شود مدفوع خونی ایجاد میکند، اگر در مثانه ایجاد شود ادرار خونی را سبب خواهدشد و اگر در رحم ایجاد شود به خونریزی در ناحیه واژینال منجر خواهدشد. سرطان در مراحل ابتدایی بدون درد است اما بیماران در مراحل پیشرفته ممکن است حس درد را نیز تجربه کنند. برخی سرطانها میتوانند سبب تشکیل مایع در ناحیه سینه و شکم شوند.
علائم سیستمیک سرطان
برخی علائم در طی سرطان وجود دارند که صرفاً در محل ایجاد تومور ظاهر نمیشوند بلکه بدن را بهصورت کلی و سیستمیک درگیر میکنند، این علائم شامل کاهش وزن ناخواسته، تب، خستگی مفرط و تغییرات پوستی میباشد.
متاستاز
متاستاز فرایندی است که طی آن، سرطان از محل ابتدایی خود فراتر رفته و در سرتاسر بدن گسترش مییابد؛ این فرایند یا طی یک گسترش موضعی رخ میدهد، یا گسترش ازطریق جریان لنفاوی به محل غدد لنفاوی، و یا گسترش ازطریق جریان خون به نواحی دورتر. اگر ازطریق جریان خون گسترش یابد معمولاً به تمامی قسمتهای بدن نفوذ خواهدکرد، هرچند که بنابر نظریه soil and seed، بذرهای سرطان (seed) تنها در نواحی خاصی (soil) رشد خواهند کرد.
علت ایجاد سرطان
در 90 تا 95 درصد موارد، جهشهای ژنتیکی و فاکتورهای محیطی سبب ایجاد سرطان میشوند؛ در 5 تا 10 درصد باقیمانده، وراثت دخالت دارد. منظور محققان از فاکتورهای محیطی، عواملی هستند که ازنظر ژنتیکی قابل به ارث رسیدن نیستند؛ از فاکتورهای محیطی رایجی که میتوانند به مرگ به سبب سرطان منجر شوند میتوان به موارد زیر اشاره کرد: دخانیات (30-20%)، رژیم نامناسب و چاقی (35-30%)، عفونتها (20-15%)، اشعهها (اعم از اشعههای یونیزه کننده و غیریونیزه کننده، بیش از 10%)، استرس، کم تحرکی و آلودگی.
نقش عوامل شیمیایی در ایجاد سرطان
قرار گرفتن درمعرض برخی مواد شیمیایی با احتمال ابتلا به برخی سرطانها ارتباط دارد، به این مواد، کارسینوژن (carcinogens) گفته میشود. به عنوان مثال، دود سیگار احتمال ابتلا به سرطان ریه را تا 90 درصد افزایش میدهد، این ماده همچنین سبب ایجاد سرطانهایی همچون نای، سر، گردن، معده، مثانه، کلیه، مری و پانکراس نیز خواهدشد. در ترکیب دود سیگار، بیش از 50 کارسینوژن شناخته شده است، ازجمله nitrosamine و هیدروکربنهای آروماتیک چندحلقهی. الکل نیز یک ماده کارسینوژن است که به طور خاص احتمال ابتلا به سرطان کبد و لوله گوارش را افزایش میدهد.
برخی مواد غذایی به طور خاص با یک نوع سرطان مشخص ارتباط دارند؛ به عنوان مثال غذاهای بسیار شور با سرطان معده ارتباط دارند.
نقش رژیم غذایی در ایجاد سرطان
رژیم غذایی، فعالیت فیزیکی و چاقی با بیش از %35-30 از سرطانهای مرگبار مرتبط هستند. عدم فعالیت فیزیکی نه تنها ازطریق ایجاد اضافه وزن، ریسک ابتلا به این بیماری را افزایش میدهد بلکه دارای اثرات منفی بر سیستم ایمنی و سیستم هورمونی نیز میباشد.
این مطلب ادامه دارد
مطالب وبلاگ توسط بخش علوم زیستی شورای پژوهش بارگذاری می شوند و وبلاگ متعلق به شورای پژوهش دبیرستان شهید بهشتی 2 می باشد. هدف از ساخت این وبلاگ افزایش اطلاعات شما در حوزه زیست شناسی و محیط زیست است. امیدواریم مطالب این وبلاگ برای شما مفید باشند و بهرهی کافی را از آن ها ببرید.