گونه های جانوری
تنوع زیستی که امروز برروی کره زمین داریم از میلیون ها گونه زیستی مشخص تشکیل شده است و این نتیجه چهار میلیارد سال تکامل برروی این کره است. با این وجود واژه تنوع زیستی نسبتا جدید است و گویا اولین بار در سال ۱۹۸۵ ابداع شده است. تنوع زیستی یعنی گوناگونی حیات بروی زمین، یعنی تمام جانداران، گونه ها، جمعیت ها، تفاوت های ژنی بین آن ها و زیست بوم ها و اجتماعات پیچیده آن ها. تنوع زیستی به این مطلب نیز اشاره دارد که ژن ها، گونه ها و زیست بوم ها از یک طرف وابسته به هم و از طرف دیگر در تعامل با محیط زیست هستند.
گونه های جانوری شامل رده های زیر است:
خزندگان قدیمیترین رده از حیات وحش جانوری(مهر ه داران) خشکیزی می باشند که از حدود 300میلیون سال پیش در کره خاکی می زیسته اند. قرار گیری ایران در کمربند جهانی خشک و نیمه خشک از یک طرف و واقع بودن این کشور در محل برخورد اقالیم زیستی آفریقا، جنوب آسیا، آسیای مرکزی و اروپا از سوی دیگر سبب پدید آمدن تنوع گونه ای قابل ملاحظه ای از خزندگان در ایران شده است. با در نظر گرفتن مهاجر بودن بسیاری از پرندگان ایران، خزندگان ایران با حدود 225گونه (مارها با 77 گونه، سوسمارها با 136 گونه، لاکپشت ها با 10 گونه و کروکودیل ها و کرم سوسمارها هر کدام با یک گونه) را می توان بزرگترین گروه مهره داران مقیم ایران دانست.(فهرست خزندگان ایران) این تعداد که به دلیل پیشرفت دانش خزنده شناسی در ایران هر ساله با کشف گونه های جدید افزایش می یابد تقریبا برابر با تعداد خزندگان شناخته شده کل اروپا است و با وجودی که کشور ایران تقریبا حدود 3 درصد از مساحت آسیا را تشکیل می دهد، زیستگاه حدود 10 درصد از خزندگان کل آسیاست. ازمیان این تعداد بیش از 40 گونه از خزندگان ایران، بومی بوده و بسیاری از این خزندگان بومی در زیستگاه های کوچک و محدودی زندگی می کنند. متاسفانه به دلایل بسیاری که می توان تخریب زیستگاه را اصلی ترین عامل آن دانست، بقای بسیاری از گونه های حیات وحش در معرض خطر قرار گرفته است خزندگان نیز از این قاعده مستثنی نیستند.

رده پستانداران
در میان پنج رده مهره داران در جهان رده پستانداران دارای 27 راسته و 5416 گونه است و ایران دارای 10 راسته ، راسته خارپشت ها ، راسته حشره خوران ، راسته خفاش ها ، راسته جوندگان ، راسته خرگوش ها ، راسته گوشتخواران ، راسته فرد سمان ، راسته زوج سمان ، راسته آب بازان ، راسته گاوهای دریایی می باشد که بر اساس آخرین فهرست منتشر شده در کتاب اطلس پستانداران ایران تعداد 197 گونه شناسایی و 18 گونه احتمالی معرفی شده است .
راسته خارپشت ها
راسته حشره خوران
راسته خفاش ها
راسته جوندگان
راسته خرگوش ها
راسته گوشتخوران
راسته فردسمان
راسته زوج سمان
راسته آب بازان
راسته گاوهای دریایی

رده پرندگان
پرندگان به سبب برخورداری از قدرت پرواز، صاحب وسیع ترین محیط بلامعارض در گیتی یعنی هوا هستند. حدود نیمی از پرندگان ایران به صورت مهاجر و یا عبوری از پهنههای آبی کشورمان به عنوان زیستگاههای زمستانه و یا استراحتگاه موقت در مسیرهای مهاجرت استفاده میکنند و همه ساله کشورمان میزبان میلیونها پرنده در مسیرهای مهاجرت شمال–جنوب وشرق–غرب است. بیشترین گونهها را پرندگان متکی به تالابها تشکیل میدهند اما آلودگی و تخریب تالابهای ایران در سالهای اخیر خود عاملی در جهت کاهش تعداد بسیاری از گونههای پرندگان ایران گشته است و هم اکنون پرندگانی نظیر درنای سیبری، بالابان، اردک سرسفید، میش مرغ، عقاب طلایی، اردک مرمری و تعدادی دیگر از گونهها در کشور در معرض تهدید و انقراض میباشد. در ایران تاکنون 540 گونه پرنده در 22 راسته و 78 خانواده شناسایی و گزارش شده است که این تعداد معادل کل گونههای پرنده موجود در قاره اروپا میباشد.
راستههای پرندگان شامل:
غواص شکلان، کشیم شکلان، کبوتردریایی شکلان، پلیکان شکلان، لک لک شکلان، فلامینگوشکلان، غازشکلان، عقاب شکلان، شاهین شکلان، ماکیان شکلان، درنا شکلان، سلیم شکلان، کوکرشکلان، کبوترشکلان، طوطی شکلان، کوکوشکلان، جغدشکلان، شبگردشکلان، پرستوشکلان، سبزقباشکلان، دارکوب شکلان وگنجک شکلان

رده ماهيان
ماهی ها از ابتدایی ترین مهره دارانی هستند که پا به عرصه وجود گذاشتند و امروزه با حدود سی هزار گونه، بزرگترین گروه مهره دارهستند. ماهی ها اندکی بیش از نصف تعداد مهره داران زنده را تشکیل می دهند. بعضی گروهها با توصیف گونه های جدید در حال توسعه اند و بعضی دیگر بخاطر همنامی گونه ها یا انقراض در حال کاهش هستند. با وجود این، هر ساله تعداد گونه های ماهیان در حال افزایش است. تنوع ماهیهای زنده بیش از آرایه های سنگوارهای شناخته شده است و اطلاعات غنی ازسنگواره ماهیان وجود دارد. از حدود 515 خانواده ماهی های امروزی گردک ماهیان ،(Gobiidae) گاوماهیان ،(Cyprinidae) کپورماهیان که اغلب ماهی های آب (Balitoridae) و لوچ ماهیان (Cichlidae)شیرین هستند، بزرگترین خانوادهها را تشکیل میدهند و جالب این کهحدود 43 % تمام ماهیها، ماهیهای آب شیرین هستند.
بر اساس رده بندی تبارشناختی، بیشتر پرتوبالگان به پستانداران نزدیکتر هستند تا به کوسه ماهی ها . با وجود این ترکیب ناهمگون،پیوستگی تباری نشان می دهند. بعضی اصطلاح ”ماهی“ را به ماهیان آرواره دار استخوانی محدود می کنند، بسیاری کوسه ماهیها، سپرماهیها و خویشاوندانشان را نیز بر این میافزایند. بعضی نیز جمجمه داران بی آرواره را نیز میافزایند. بنابراین، اصطلاح ”ماهی“ از نظر فیلوژنی یک گروه پراتباراست.
منبع :
https://doe.ir/ (سازمان حفاظت از محیط زیست)
مطالب وبلاگ توسط بخش علوم زیستی شورای پژوهش بارگذاری می شوند و وبلاگ متعلق به شورای پژوهش دبیرستان شهید بهشتی 2 می باشد. هدف از ساخت این وبلاگ افزایش اطلاعات شما در حوزه زیست شناسی و محیط زیست است. امیدواریم مطالب این وبلاگ برای شما مفید باشند و بهرهی کافی را از آن ها ببرید.